Hammes Hees Nijmegen

St Stevenskerk, Waalkade en centrum

Maart 2017

Anthonispoort

Korenmarkt.

Marienburg 2017

2017.

Stevenskerk Sint Stevenskerkhof 62 6511 VZ Nijmegen De kerkgeschiedenis in vogelvlucht De Stevenskerk verrees op de nog vrijwel onbebouwde Hundisburg Sindsdien is de kerk al bijna acht eeuwen dé skylinebepaler van de stad.  Met de bouw van de kerk werd omstreeks het midden van de 13e eeuw begonnen. In 1273 werd de kerk gewijd door Albertus Magnus (Albertus de Grote) de wijbisschop van Keulen, van wie nog een reliek aanwezig is in de Grafkapel Sindsdien is de kerk al bijna acht eeuwen dé Van deze romaans-gotische kerk resteren de onderbouw van de toren en de meest westelijke traveeën van het schip. Grootscheepse nieuwbouw vond plaats in de loop van de 15e eeuw, onder meer het koor en de straalkapellen. In de 16e eeuw bouwde men aan het transept en een klein deel van het schip. Na circa 1560 stokte de bouw, waardoor de kerk onvoltooid bleef.  De toren kreeg in de 15e eeuw een nieuwe klokkenverdieping. Bij het bombardement op 22 februari 1944 stortte de toren voor een belangrijk deel in. Daarbij werd het zuidwestelijke deel van de kerk zeer zwaar beschadigd. De kerk liep ook grote schade op in de periode dat Nijmegen frontstad was. Na de Tweede Wereldoorlog is de kerk grondig gerestaureerd en werd in 1969 feestelijk heropend in bijzijn van Z.K.H. Prins Claus. De inventaris van de kerk - te weten kansel, grafmonument voor Catharina van Bourbon, doophek, herenbanken, kaarsenkronen, orgels en een aantal fresco's - zijn uit de 16e, 17e en 18e eeuw.  In 2012 werd de noodklok voor de Stevenskerk geluid, omdat er stukken natuursteen van de kerk dreigden af te vallen. Voor de restauratie hebben de Stichting Stevenskerk (eigenaar van kerk) en de Gemeente Nijmegen (eigenaar van de toren) de handen ineen geslagen. Op basis van een bouwkundig en bouwhistorisch onderzoek voor kerk en toren werd een restauratieplan opgesteld. Bij de restauratie is het natuursteen vervangen die toegepast is bij de naoorlogse restauratie. Binnenin de kerk worden de fresco’s (muurschilderingen) en de Heerenbank gerestaureerd.  In mei 2014 is gestart met de steigeropbouw. Na de Vierdaagse start dan de daadwerkelijke restauratie.De werkzaamheden aan de toren werden in februari 2015 afgeronde en werd begonnen met de kerk. De totale restauratie werd in november 2015 succesvol afgesloten, en daarmee is de Stevenskerk weer bij de tijd! Tekst. Stichting Stevenskerk Kerkboog 2 6511 VX Nijmegen info@stevenskerk.nl

Stevenskerk
Sint Stevenskerkhof 62
6511 VZ Nijmegen
De kerkgeschiedenis in vogelvlucht
De Stevenskerk verrees op de nog vrijwel onbebouwde Hundisburg
Sindsdien is de kerk al bijna acht eeuwen dé skylinebepaler van de stad.
Met de bouw van de kerk werd omstreeks het midden van de 13e eeuw begonnen. In 1273 werd de kerk gewijd door Albertus Magnus (Albertus de Grote) de wijbisschop van Keulen, van wie nog een reliek aanwezig is in de Grafkapel Sindsdien is de kerk al bijna acht eeuwen dé Van deze romaans-gotische kerk resteren de onderbouw van de toren en de meest westelijke traveeën van het schip. Grootscheepse nieuwbouw vond plaats in de loop van de 15e eeuw, onder meer het koor en de straalkapellen. In de 16e eeuw bouwde men aan het transept en een klein deel van het schip. Na circa 1560 stokte de bouw, waardoor de kerk onvoltooid bleef. De toren kreeg in de 15e eeuw een nieuwe klokkenverdieping. Bij het bombardement op 22 februari 1944 stortte de toren voor een belangrijk deel in. Daarbij werd het zuidwestelijke deel van de kerk zeer zwaar beschadigd. De kerk liep ook grote schade op in de periode dat Nijmegen frontstad was. Na de Tweede Wereldoorlog is de kerk grondig gerestaureerd en werd in 1969 feestelijk heropend in bijzijn van Z.K.H. Prins Claus. De inventaris van de kerk – te weten kansel, grafmonument voor Catharina van Bourbon, doophek, herenbanken, kaarsenkronen, orgels en een aantal fresco’s – zijn uit de 16e, 17e en 18e eeuw.
In 2012 werd de noodklok voor de Stevenskerk geluid, omdat er stukken natuursteen van de kerk dreigden af te vallen. Voor de restauratie hebben de Stichting Stevenskerk (eigenaar van kerk) en de Gemeente Nijmegen (eigenaar van de toren) de handen ineen geslagen. Op basis van een bouwkundig en bouwhistorisch onderzoek voor kerk en toren werd een restauratieplan opgesteld. Bij de restauratie is het natuursteen vervangen die toegepast is bij de naoorlogse restauratie. Binnenin de kerk worden de fresco’s (muurschilderingen) en de Heerenbank gerestaureerd.
In mei 2014 is gestart met de steigeropbouw. Na de Vierdaagse start dan de daadwerkelijke restauratie.De werkzaamheden aan de toren werden in februari 2015 afgeronde en werd begonnen met de kerk. De totale restauratie werd in november 2015 succesvol afgesloten, en daarmee is de Stevenskerk weer bij de tijd!
Tekst. Stichting Stevenskerk
Kerkboog 2
6511 VX Nijmegen
info@stevenskerk.nl

nijmegen-29-08-07-55
Al mot ik krupe....

Al mot ik krupe….

nijmegen-29-08-07-46
In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata. (tekst Wikipedia)

In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata. (tekst Wikipedia)

In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata. Wikipedia.

In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata. Wikipedia.

De Grote Kerk of Sint-Stevenskerk, in de volksmond meestal Stevenskerk genoemd, is de oudste en grootste kerk van Nijmegen, in de Nederlandse provincie Gelderland. De kerk is gebouwd op een kleine heuvel, de Hundisburg. De geschiedenis gaat terug tot de zevende eeuw. De stichting van de kerk hangt mogelijk samen met de kersteningscampagne van bisschop Kunibert van Keulen in de zevende eeuw. Nadat Nijmegen in 1247 in pand was gegeven aan graaf Otto II van Gelre, werd de Stevenskerk om strategische redenen verplaatst van het Kelfkensbos naar de huidige locatie, de Hundisburg. De huidige kerk werd in 1273 gewijd door Albertus Magnus. Bestuurlijk viel de Stevenskerk onder het gezag van het kapittel van de Apostelenkerk in Keulen. De kerk was lange tijd de enige parochiekerk in de stad. Het gebouw werd in de dertiende tot zestiende eeuw herhaaldelijk uitgebreid, onder andere met een indrukwekkende kooromgang. In 1475 verleende paus Pius IV toestemming voor de oprichting van een eigen kapittel in de Stevenskerk. In 1591 werd de kerk definitief protestants, afgezien van een katholiek intermezzo rond 1670. De in 1469 overleden Catharina van Bourbon is in de Sint-Stevenskerk begraven. Op kosten van haar zoon Karel van Gelre is een grafmonument opgericht dat vandaag de dag nog te bezichtigen is. In 1810 wordt bij Koninklijk Besluit de kerk eigendom van de Hervormde Gemeente; de burgerlijke gemeente houdt de toren in eigendom (tot heden ten dage) in verband met de verdedigingswerken van de stad. In de hierop volgende periode raakt de kerk in een steeds ernstiger staat van verval. De kerk werd zwaar getroffen bij het bombardement van 1944, maar werd tot 1969 heropgebouwd. In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata .

De Grote Kerk of Sint-Stevenskerk, in de volksmond meestal Stevenskerk genoemd, is de oudste en grootste kerk van Nijmegen, in de Nederlandse provincie Gelderland. De kerk is gebouwd op een kleine heuvel, de Hundisburg.
De geschiedenis gaat terug tot de zevende eeuw. De stichting van de kerk hangt mogelijk samen met de kersteningscampagne van bisschop Kunibert van Keulen in de zevende eeuw. Nadat Nijmegen in 1247 in pand was gegeven aan graaf Otto II van Gelre, werd de Stevenskerk om strategische redenen verplaatst van het Kelfkensbos naar de huidige locatie, de Hundisburg. De huidige kerk werd in 1273 gewijd door Albertus Magnus. Bestuurlijk viel de Stevenskerk onder het gezag van het kapittel van de Apostelenkerk in Keulen. De kerk was lange tijd de enige parochiekerk in de stad. Het gebouw werd in de dertiende tot zestiende eeuw herhaaldelijk uitgebreid, onder andere met een indrukwekkende kooromgang. In 1475 verleende paus Pius IV toestemming voor de oprichting van een eigen kapittel in de Stevenskerk. In 1591 werd de kerk definitief protestants, afgezien van een katholiek intermezzo rond 1670.
De in 1469 overleden Catharina van Bourbon is in de Sint-Stevenskerk begraven. Op kosten van haar zoon Karel van Gelre is een grafmonument opgericht dat vandaag de dag nog te bezichtigen is.
In 1810 wordt bij Koninklijk Besluit de kerk eigendom van de Hervormde Gemeente; de burgerlijke gemeente houdt de toren in eigendom (tot heden ten dage) in verband met de verdedigingswerken van de stad. In de hierop volgende periode raakt de kerk in een steeds ernstiger staat van verval.
De kerk werd zwaar getroffen bij het bombardement van 1944, maar werd tot 1969 heropgebouwd. In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata (bron Wikipedia).

nijmegen-29-08-07-44
De Kanunnikenhuisjes.

De Kanunnikenhuisjes.

Onder doorkijkje, naar de Waag/Grote Markt.

Onder doorkijkje, naar de Waag/Grote Markt.

De Kerkpoort, gezien vanaf het St Stevenskerkhof.

De Kerkpoort, gezien vanaf het St Stevenskerkhof.

Mariken woont in de buurt van Nijmegen bij haar oom, de priester Gijsbrecht. Op een dag moet ze naar de markt in Nijmegen, waar ze bij haar tante zal blijven overnachten. Haar tante had echter vlak voor Marikens aankomst ruzie gehad met een paar vrouwen over de arrestatie van hertog Arnold van Gelre door zijn zoon Adolf. Hierdoor is zij buiten zichzelf van woede en Mariken moet het ontgelden. De tante scheldt haar de huid vol en beschuldigt haar ervan een relatie met haar oom te hebben. Mariken keert gekrenkt en wanhopig terug naar huis. Ze bidt om hulp, waarbij ze zo wanhopig is dat het haar niet uitmaakt of God of de duivel haar komt helpen. De duivel hoort dit en verschijnt aan haar in de gedaante van zekere Moenen, compleet met etterende oogbal. Moenen belooft Mariken alle talen en de zeven vrije kunsten te leren, maar niet de necromantie (zwarte magie). Mariken moet dan wel haar naam wijzigen, omdat Moenen Mariken te veel vond lijken op de naam van de heilige Maria. Bovendien mag Mariken geen kruisteken meer maken. Zij verandert haar naam in Emmeken: kleine M. Samen vertrekken ze naar 's-Hertogenbosch, om na een paar dagen door te reizen naar Antwerpen. In Antwerpen leiden Moenen en Mariken een zondig leven. Pas na zeven jaar keert Mariken terug naar Nijmegen, waar ze op de markt een wagenspel ziet. In dit spel vraagt Masscheroen, een onderduivel, aan God waarom Hij de mensen vergeeft. Mariken krijgt berouw en doet beroep op Gods barmhartigheid. Hierdoor wordt Moenen kwaad. Hij voert Mariken de lucht in en gooit haar van grote hoogte naar beneden, maar Mariken overleeft de val, doordat haar oom Gijsbrecht tussen de toeschouwers staat en voor haar bidt. Gijsbrecht weet Moenen te verdrijven door het uitspreken van een Bijbelpassage. Mariken zoekt vergiffenis voor haar zonden en gaat daarom samen met haar oom naar een hoge geestelijke in Nijmegen. Deze durft echter geen absolutie te geven, waarop Gijsbrecht en Mariken naar de bisschop van Keulen en later zelfs naar de paus in Rome reizen. Tijdens de reis probeert Moenen tevergeefs Gijsbrecht en Mariken te doden. Mariken krijgt van de paus als straf drie ijzeren ringen om haar hals en armen. Deze zullen pas afvallen als haar zondige leven is vergeven. Mariken trekt zich terug in het Wittevrouwenklooster in Maastricht, waar na jaren van boetedoening de aartsengel Gabriël haar komt verlossen van de ringen. Daarna leeft Mariken nog twee jaar en sterft in vrede omstreeks het jaar 1500. Na haar overlijden worden de drie ringen boven haar graf gehangen. Bron: Wikipedia.

Mariken woont in de buurt van Nijmegen bij haar oom, de priester Gijsbrecht. Op een dag moet ze naar de markt in Nijmegen, waar ze bij haar tante zal blijven overnachten. Haar tante had echter vlak voor Marikens aankomst ruzie gehad met een paar vrouwen over de arrestatie van hertog Arnold van Gelre door zijn zoon Adolf. Hierdoor is zij buiten zichzelf van woede en Mariken moet het ontgelden. De tante scheldt haar de huid vol en beschuldigt haar ervan een relatie met haar oom te hebben.
Mariken keert gekrenkt en wanhopig terug naar huis. Ze bidt om hulp, waarbij ze zo wanhopig is dat het haar niet uitmaakt of God of de duivel haar komt helpen. De duivel hoort dit en verschijnt aan haar in de gedaante van zekere Moenen, compleet met etterende oogbal. Moenen belooft Mariken alle talen en de zeven vrije kunsten te leren, maar niet de necromantie (zwarte magie). Mariken moet dan wel haar naam wijzigen, omdat Moenen Mariken te veel vond lijken op de naam van de heilige Maria. Bovendien mag Mariken geen kruisteken meer maken. Zij verandert haar naam in Emmeken: kleine M. Samen vertrekken ze naar ‘s-Hertogenbosch, om na een paar dagen door te reizen naar Antwerpen.
In Antwerpen leiden Moenen en Mariken een zondig leven. Pas na zeven jaar keert Mariken terug naar Nijmegen, waar ze op de markt een wagenspel ziet. In dit spel vraagt Masscheroen, een onderduivel, aan God waarom Hij de mensen vergeeft. Mariken krijgt berouw en doet beroep op Gods barmhartigheid. Hierdoor wordt Moenen kwaad. Hij voert Mariken de lucht in en gooit haar van grote hoogte naar beneden, maar Mariken overleeft de val, doordat haar oom Gijsbrecht tussen de toeschouwers staat en voor haar bidt. Gijsbrecht weet Moenen te verdrijven door het uitspreken van een Bijbelpassage.
Mariken zoekt vergiffenis voor haar zonden en gaat daarom samen met haar oom naar een hoge geestelijke in Nijmegen. Deze durft echter geen absolutie te geven, waarop Gijsbrecht en Mariken naar de bisschop van Keulen en later zelfs naar de paus in Rome reizen. Tijdens de reis probeert Moenen tevergeefs Gijsbrecht en Mariken te doden.
Mariken krijgt van de paus als straf drie ijzeren ringen om haar hals en armen. Deze zullen pas afvallen als haar zondige leven is vergeven. Mariken trekt zich terug in het Wittevrouwenklooster in Maastricht, waar na jaren van boetedoening de aartsengel Gabriël haar komt verlossen van de ringen. Daarna leeft Mariken nog twee jaar en sterft in vrede omstreeks het jaar 1500. Na haar overlijden worden de drie ringen boven haar graf gehangen.
Bron: Wikipedia.

nijmegen-29-08-07-4nijmegen-29-08-07-38nijmegen-29-08-07-33nijmegen-29-08-07-32
In de kerk vallen direct de prachtige kroonluchters met kaarsen op. Vier kronen met 30 armen en 10 kronen met 18 armen. Zij stammen uit 1640. De gilden hebben ze aan de kerk 'geschonken' in opdracht van de stad. Het stadsbestuur zelf kon de kroonluchters niet betalen en vond deze oplossing om de kerk toch van de gewenste verlichting te voorzien.  Heel bijzonder is het dat alle acht kroonluchters in het schip van de kerk in een serie door één kopergieterij gemaakt zijn. De Stevenskerk is waarschijnlijk de enige kerk in Nederland waar een dergelijke serie ongeschonden bewaard is gebleven, in ieder geval wat het aantal en de grootte van kroonluchters betreft. Bij de laatste restauratie van de kroonluchters (in 2007) is een deel takelbaar gemaakt.

In de kerk vallen direct de prachtige kroonluchters met kaarsen op. Vier kronen met 30 armen en 10 kronen met 18 armen. Zij stammen uit 1640. De gilden hebben ze aan de kerk ‘geschonken’ in opdracht van de stad. Het stadsbestuur zelf kon de kroonluchters niet betalen en vond deze oplossing om de kerk toch van de gewenste verlichting te voorzien.
Heel bijzonder is het dat alle acht kroonluchters in het schip van de kerk in een serie door één kopergieterij gemaakt zijn. De Stevenskerk is waarschijnlijk de enige kerk in Nederland waar een dergelijke serie ongeschonden bewaard is gebleven, in ieder geval wat het aantal en de grootte van kroonluchters betreft. Bij de laatste restauratie van de kroonluchters (in 2007) is een deel takelbaar gemaakt.

Het prachtige könig orgel. Het monumentale Königorgel is een van de absolute hoogtepunten in het interieur van de Stevenskerk. Het instrument behoort zelfs tot de grootste en belangrijkste orgels van Nederland. Het werd van 1773 tot 1776 gebouwd door de Keulse orgelbouwer Ludwig König (1717–1789). Het orgel telt drie manualen en een pedaal, 54 registers en zo’n 3600 pijpen.   Lange tijd had de kas een donkerbruine kleur, maar bij de laatste restauratie is het oorspronkelijke strogeel weer hersteld. Het orgel is versierd met beeldhouwwerk van Johan Keerbergen (Rotterdam): o.a. musicerende vrouwen en engelen, en het stadswapen van Nijmegen. De kas is ontworpen en gemaakt door Jan van der Hart uit Amsterdam.  In de loop van de eeuwen vonden herhaaldelijkonderhouds- werkzaamheden aan het instrument plaats, die echter niet altijd even vakkundig werden uitgevoerd. Bij het bombardement van 1944 raakte het orgel ernstig beschadigd, toen de toren instortte en gedeeltelijk op de kerk viel, en bovendien de kas en veel pijpen door bomscherven geraakt werden. De omvangrijke restauratie was in 1974 gereed, waarna in 1996 en 1998 nog intonatiecorrecties plaatsvonden.  In de zomermaanden (juni t/m september) wordt het Königorgel bespeeld tijdens de wekelijkse concerten op dinsdagavond, georganiseerd door de Nijmeegse Orgelkring. Tekst is van: Stichting Stevenskerk Kerkboog 2 6511 VX Nijmegen

Het prachtige könig orgel.
Het monumentale Königorgel is een van de absolute hoogtepunten in het interieur van de Stevenskerk. Het instrument behoort zelfs tot de grootste en belangrijkste orgels van Nederland. Het werd van 1773 tot 1776 gebouwd door de Keulse orgelbouwer Ludwig König (1717–1789). Het orgel telt drie manualen en een pedaal, 54 registers en zo’n 3600 pijpen.
Lange tijd had de kas een donkerbruine kleur, maar bij de laatste restauratie is het oorspronkelijke strogeel weer hersteld. Het orgel is versierd met beeldhouwwerk van Johan Keerbergen (Rotterdam): o.a. musicerende vrouwen en engelen, en het stadswapen van Nijmegen. De kas is ontworpen en gemaakt door Jan van der Hart uit Amsterdam.
In de loop van de eeuwen vonden herhaaldelijkonderhouds- werkzaamheden aan het instrument plaats, die echter niet altijd even vakkundig werden uitgevoerd. Bij het bombardement van 1944 raakte het orgel ernstig beschadigd, toen de toren instortte en gedeeltelijk op de kerk viel, en bovendien de kas en veel pijpen door bomscherven geraakt werden. De omvangrijke restauratie was in 1974 gereed, waarna in 1996 en 1998 nog intonatiecorrecties plaatsvonden.
In de zomermaanden (juni t/m september) wordt het Königorgel bespeeld tijdens de wekelijkse concerten op dinsdagavond, georganiseerd door de Nijmeegse Orgelkring.
Tekst is van: Stichting Stevenskerk
Kerkboog 2
6511 VX Nijmegen

nijmegen-29-08-07-16nijmegen-29-08-07-14nijmegen-29-08-07-13nijmegen-29-08-07-12nijmegen-29-08-07-10nijmegen-29-08-07-9nijmegen-29-08-07-7nijmegen-29-08-07-62nijmegen-29-08-07-61verbouw Waalkade
Waalkade 2015

Waalkade 2015

Kunst op de Kaaj, 2015

Kunst op de Kaaj, 2015

De Kaaj

De Kaaj

De Kaaj
IMG_0941 (2)
Ter hoogte Anthonispoort.IMG_9026 (2)

Marieken

Marieken

De Teunis of Anthonispoort

De Teunis of Anthonispoort

St Stevenskerkhof, de Kanunnikenhuisjes.

St Stevenskerkhof, de Kanunnikenhuisjes.

Vanaf restant stadsmuur, Kronenburgerpark.

Vanaf restant stadsmuur, Kronenburgerpark.

Kruittoren. Kronenburgerpark.

Kruittoren. Kronenburgerpark.

 Al mot ik krupe Op blote voeten gaon Ik wil nog een keer sint Steven heuren slaon Al mot ik ......etc

Al mot ik krupe Op blote voeten gaon Ik wil nog een keer sint Steven heuren slaon Al mot ik ……etc

Smetiusstraat

Smetiusstraat

Begijnenstraat november 2016

Begijnenstraat november 2016

Vanaf de Hezelstraat, richting Stevenskerk. Met Moenen.

Vanaf de Hezelstraat, richting Stevenskerk. Met Moenen.

Het Besiendershuis, met op de achtergrond nog een stukje Waalbrug.

Het Besiendershuis, met op de achtergrond nog een stukje Waalbrug.

Besiendershuis.

Besiendershuis.

Icoon aan de Smetiusstraat, wie in Nijmegen heeft hier niet een frietje gehaald?

Icoon aan de Smetiusstraat, wie in Nijmegen heeft hier niet een frietje gehaald?

Bloemerstraat, richting centrum.

Bloemerstraat, richting centrum.

img_2440img_2455

Verder Bericht

Vorige Bericht

© 2019 Hammes Hees Nijmegen

Thema door Anders Norén